Home / Những bài văn mẫu hay nhất / Những bài văn mẫu lớp 12 / Phân tích hình tượng người lính trong bài thơ Tây Tiến

Phân tích hình tượng người lính trong bài thơ Tây Tiến

Đề bài: Phân tích hình tượng người lính trong bài thơ Tây Tiến

Bài làm

Là một nghệ sĩ đa tài, Quang Dũng vẽ tranh, sáng tác nhạc, viết văn xuôi, nhưng trước hết, ông là một nhà thơ. Ít có tác giả nào viết về người lính trong hai cuộc kháng chiến trường kì của dân tộc lại  mang một giọng thơ tinh tế, lãng mạn, hào hoa như Quang Dũng, điển hình như hình tượng người lính trong bài thơ Tây Tiến- một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của ông. Xuất hiện xuyên suốt và là hình tượng trung tâm của thi phẩm, hình tượng người lính trong Tây Tiến hiện lên với những vẻ hồn nhiên, lạc quan mà cũng thật bi tráng.

Tây Tiến không chỉ là đứa con tinh thần nổi tiếng nhất của Quang Dũng mà còn là thành tựu của thơ ca thời kì kháng chiến chống Thực dân Pháp. Bài thơ được in trong tập Mây đầu ô, xuất bản năm 1986. Cảm xúc bao trùm toàn bộ tác phẩm là nỗi nhớ bởi Quang Dũng đã viết nên thi phẩm khi nhớ về binh đoàn Tây Tiến mà trước đây ông từng làm tiểu đội trưởng. Đó là một đơn vị bộ đội được thành lập đầu năm 1947 với nhiệm vụ phối hợp với bộ đội Lào bảo vệ biên giới Việt Lào và đánh tiêu hao lực lượng quân đội Pháp. Hoạt động ở nơi núi non Tây Bắc hùng vĩ, lực lượng chủ yếu là những học sinh, sinh viên, nhiều người ra đi từ Thủ đô Hà Nội, đoàn quân Tây Tiến đã để lại trong nhà thơ những kí ức, kỉ niệm không thể quên. Với tất cả nỗi nhớ thương đơn vị cũ, nhà thơ Quang Dũng đã khắc họa hình ảnh người lính Tây Tiến với những vẻ đẹp vừa lãng mạn vừa hào hùng, bi tráng.

Lính Tây Tiến lạc quan, dũng cảm và luôn giữ trong mình một tâm hồn lãng mạn, thơ mộng trên những chặng đường hành quân vất vả. Hoạt động ở nơi rừng núi cheo leo, những địa danh chỉ nghe đến tên thôi cũng đã cảm nhận được sự hoang vu, cái lạnh lẽo, buốt giá nơi sương rừng giăng mù mịt, những người lính hẳn sẽ cảm thấy rất mệt mỏi. Không chỉ có cái lạnh mà còn biết bao nguy hiểm, đe dọa tính mạng con người luôn rình rập người lính Tây Tiến trên con đường hành quân:

Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi

Mường Lát hoa về trong đêm hơi

Nhưng với tâm hồn lãng mạn của những chàng sinh viên thành thị, những màn sương giăng lạnh lẽo, mịt mù gây trở ngại, nguy hiểm cho con đường hành quân ngay lập tức trở thành một "đêm hơi" thơ mộng. Khung cảnh càng trở nên trữ tình hơn với sự xuất hiện của những bông "hoa" lửa đỏ rực chính là những ngọn đuốc soi sáng cho chặng  đường chênh vênh núi cao, vực thẳm của đoàn quân Tây Tiến. Những người lính trẻ xuất thân là học sinh, sinh viên của Thủ đô Hà Nội đã nhìn thấy vẻ đẹp, chất thơ trong chính những khó khăn, gian khổ tưởng chừng như sẽ cản bước con người ấy. Những gian lao trên chặng đường hành quân vẫn cứ tiếp tục, người lính giờ phải đối mặt với sự quanh co, hiểm  trở, dốc nối dốc, đèo nối đèo của con đường núi ghập ghềnh, khúc khuỷu. Ở độ cao tưởng như đã chạm đến mây xanh, những người lính trẻ tưởng như đang đi trong mây, thế nhưng họ vẫn hồn nhiên, tinh nghịch mà trêu ghẹo cả tạo hóa:

Xem thêm:  Trình bày ý hiểu của anh chị về câu nói của cụ Mết trong truyện ngắn Rừng xà nu: “Chúng nó đã cầm súng thì mình phải cầm giáo”

Heo hút cồn mây súng ngửi trời.

Bạn đọc như nghe thấy tiếng cười vô lo vô nghĩ của những người lính trẻ, tiếng cười ấy đã làm tan biến đi mọi khó khăn, vất vả của chặng đường hành quân, tiếp thêm sức mạnh cho mọi người để tất cả cùng nhau vững bước tiến lên. Đứng trên đỉnh núi nhìn xuống, cả một vùng trung du Tây Bắc chìm trong sương mù như biến thành một vùng biển mờ ảo, thơ mộng mà những ngôi nhà của người dân như đang bồng bềnh giữa biển khơi. Vẻ đẹp đầy chất thơ ấy đã để lại trong lòng người lính những xúc động khó diễn tả thành lời:

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

Lạc quan là thế, lãng mạn là thế nhưng Quang Dũng cũng không hề né tránh hiện thực của cuộc chiến khốc liệt. Chiến tranh xảy ra, hy sinh là hệ quả tất yếu, có những người lính có lẽ vì chặng đường hành quân quá gian khổ, khắc nghiệt đã phải bỏ mạng trên đường đi, thế nhưng dưới ánh mắt của những người lính Tây Tiến, họ chỉ như đang dừng lại nghỉ chân vì một chặng đường dài đã trải qua nhiều mệt mỏi, đau đớn:

Anh bạn dãi dầu không bước nữa

Gục lên súng mũ bỏ quên đời

Sử dụng biện pháp nói giảm nói tránh, người lính hiện lên trong hai câu thơ trên dường như chỉ đang ngủ thiếp đi trên đường hành quân vì quá mệt mỏi. Không dùng từ “hy sinh” hay “mất”, cách diễn đạt “bỏ quên đời” được nhà thơ khéo léo sử dụng vừa là một cách nói giảm nói tránh, nén nỗi đau thương vừa tôn lên sự hy sinh cao cả của người lính Tây Tiến. Họ ra đi thanh thản, coi cái chết nhẹ tựa lông hồng mà bản thân vẫn ở trong tư thế, đội hình đánh giặc: “gục lên súng mũ”. Giữa những bi thương, người lính Tây Tiến đã đứng lên với dáng vẻ hùng tráng, thách thức mọi khó khăn, gian khổ.

Cuộc đời người lính không chỉ trải dài trên những chặng đường hành quân hiểm trở mà còn là những giây phút tạm quên đi cuộc chiến tranh khốc liệt, sống đúng với tuổi trẻ của mình. Đêm hội hoa đăng của bản làng miền sơn cước, không khí lễ hội cùng những bản nhạc vui vẻ vang lên khắp nơi, những điệu khèn, điệu múa cuốn hút người ta đến ngắm nhìn không rời mắt. Nổi bật trong đêm hội ấy chính là vẻ đẹp của những dáng hồng sơn cước:

Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa

Kìa em xiêm áo tự bao giờ

Khèn lên man điệu nàng e ấp

Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ

Hai chữ “kìa em” vừa ngạc nhiên, bất ngờ lại có cả chút thích thú của những chàng lính trẻ vất vả trên những chặng đường gian khổ nay được nghỉ ngơi, được hòa mình vào đêm hội hoa đăng cùng những sơn nữ duyên dáng. Tuy nhiên, cũng có thể, “em” ở đây chính là những chàng lính Tây Tiến đóng giả những cô gái để vui đùa, làm vơi bớt đi những gian khổ, hy sinh. Từ đây, ta càng hiểu hơn về những người lính hài hước, dí dỏm, tinh nghịch bên cạnh hình ảnh hùng tráng, anh dũng. Họ bước vào cuộc chiến đấu không chỉ với gươm đao, súng ống mà còn với cả những nhu cầu văn hóa, tinh thần như bất cứ ai, họ biết thưởng thức những điệu múa, điệu khèn duyên dáng. Vẻ đẹp ấy càng được tôn lên khi được đặt trong bối cảnh của cuộc chiến tranh khốc liệt với những hiểm nguy luôn đe dọa mạng sống của những người lính bất cứ lúc nào.

Xem thêm:  Bình luận câu thơ: Nhớ câu kiến nghĩa bất vi/Làm người thế ấy cũng phi anh hùng

Cũng là những người lính với vẻ ngoài gân guốc, mạnh mẽ ấy, họ cũng có một tâm hồn thật lãng mạn, mộng mơ:

Mắt trừng gửi mộng qua biên giới

Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm

Lính Tây Tiến xuất thân phần lớn đều là những học sinh, sinh viên ra đi từ thành thị hay Thủ đô Hà Nội, tâm hồn họ vốn nhiều mộng và mơ. Sau một ngày hành quân, trải qua bao gian lao, nguy hiểm, người lính Tây Tiến lại thao thức mộng về những chiến công sẽ lập được. Tinh thần mạnh mẽ, ý chí ngùn ngụt, quyết tâm được thể hiện trọn vẹn qua đôi mắt “trừng” mang đầy lòng căm thù giặc. Giữa những khốc liệt của bom đạn chiến tranh, những chàng lính trẻ với tâm hồn lãng mạn, hào hoa vẫn có những giây phút hướng về Thủ đô thân yêu, nơi có những thiếu nữ yêu kiều, duyên dáng. Thật là một giấc mơ dịu dàng! Đã có một thời, những câu thơ này bị phê phán là thiếu chân thực, là tiểu tư sản, ủy mị, thế nhưng phải hiểu được xuất thân của những người lính Tây Tiến, ta mới có thể thấy được đây chính là hình ảnh chân thực nhất của họ- những người lính trẻ xuất thân từ tầng lớp trí thức. Nhớ về “dáng kiều thơm” ấy để tiếp thêm cho bản thân sức mạnh, để lòng thêm quyết tâm tiến bước, chiến đấu vì quê hương, đất nước.

phan tich hinh tuong nguoi linh trong bai tho tay tien - Phân tích hình tượng người lính trong bài thơ Tây Tiến

Phân tích hình tượng người lính trong bài thơ Tây Tiến

Hình ảnh người lính Tây Tiến hiện lên trong bài thơ được khắc họa nổi bật nhất chính là nhờ bút pháp bi tráng qua những câu thơ miêu tả ngoại hình của họ:

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc

Quân xanh màu lá dữ oai hùm

Không nhắc đến dáng vẻ hiên ngang, hung dũng hay tư thế chiến đấu của người lính, Quang Dũng lại thể hiện hình ảnh người lính Tây Tiến với ngoại hình ngang tàn, ngạo nghễ, hoàn toàn không giống với hình ảnh người lính ta thường thấy trong các tác phẩm khác. “Không mọc tóc” hay “xanh màu lá” đều là những hệ quả của căn bệnh sốt rét rừng, nhưng với góc nhìn độc đáo, mới lạ, đầy tinh thần lạc quan của mình, nhà thơ đã biến những gian khó vì bệnh tật ấy thành những nét ngoại hình cá tính, rất đúng với tính cách của những người lính trẻ lạc quan, hài hước. Chỉ là một chi tiết nhỏ thôi nhưng cách tác giả dùng từ “đoàn binh” chứ không phải “đoàn quân” như cách diễn đạt thông thường đã tạo nên sự khác biệt lớn cho câu thơ. Với việc dùng từ Hán- Việt “đoàn binh”, câu thơ như được tiếp thêm sức  mạnh, mang âm hưởng khỏe khoắn, gợi khí thế hào hùng, mạnh mẽ. Cùng với đó, phép so sánh ngầm mà không dùng chữ “như” trong “quân xanh màu lá” đã một lần nữa tiếp thêm sức mạnh cho những người lính. Sự xanh xao của sắc mặt, da dẻ do những sốt rét rừng gây ra không khiến lính Tây Tiến trở nên ốm yếu mà ngược lại, họ còn như hòa vào với rừng xanh, oai phong như mãnh hổ ngự trị chốn rừng sâu nước hiểm. Cho dù thể chất có bị tổn thương, những người lính Tây Tiến vẫn luôn vững bước tiến lên với sức mạnh tinh thần bất diệt.

Xem thêm:  Chứng minh nhận định về sức sống tiềm tàng bên trong con người Mị

Ngày ngày đối mặt với đủ mọi nguy hiểm suốt dọc đường hành quân, rồi cũng sẽ có những người lính phải ra đi:

Rải rác biên cương mồ viễn xứ

Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

Không hề né tránh hiện thực, nhà thơ Quang Dũng đã phản ánh lại sự mất mát bi thương của chiến tranh qua hình ảnh những nấm mồ nằm rải rác nơi biên cương. Đã có bao nhiêu người hy sinh ở nơi này vì cuộc chiến ác liệt, có lẽ không thể đếm hết được. Bi thương như thế, đau đớn như thế nhưng vẻ đẹp của lí tưởng lớn lao đã át đi tất cả. Những người trẻ còn cả tương lai, tuổi trẻ phía trước nhưng không màng đến bản thân, chỉ nghĩ cho độc lập, tự do của quê hương, đất nước, họ sẵn sàng xông pha chiến đấu bất chấp những hiểm nguy có thể cướp đi sinh mạng bất cứ lúc nào. Sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc, câu thơ như một lời khẳng định, quyết tâm “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Chính những người lính Tây Tiến cũng đã hy sinh không ít, sự hy sinh của họ dưới ngòi bút của Quang Dũng lại được bao phủ bởi hào quang của cảm hứng lãng mạn, bi tráng:

Áo bào thay chiếu anh về đất

Sông Mã gầm lên khúc độc hành

Người lính khi hy sinh thường được quấn một tấm chiếu quanh mình và được chôn cất, nhưng do thiếu thốn, những người lính Tây Tiến thậm chí còn không có manh chiếu bọc thây. Họ được chôn cất chỉ với một lớp áo mỏng, nhưng chính tấm áo đã sờn rách, bạc màu vì sương nắng ấy lại là tấm áo bào trang trọng và ý nghĩa nhất dành cho những người lính đã hiến dâng cả tuổi trẻ và sinh mạng của mình cho đất nước. Nhắc đến sự hy sinh với cụm từ “anh về đất”, nhà thơ đã thể hiện niềm ngưỡng mộ, tự hào đối với những người lính đã ra đi. Dường như, sự hy sinh của người lính không phải là cái chết, đó chỉ là sự hóa thân vào hồn thiêng sông núi sau những tháng ngày hành quân gian khổ. Đất mẹ đang dang rộng vòng tay đón những đứa con thân yêu trở về. Sự ra đi ấy của họ còn có tiếng khóc tiễn đưa của thiên nhiên, tiếng gầm của dòng sông Mã như rung chuyển cả trời đất. Nỗi bi thương như vang non sông. Với cách khắc họa này, sự hy sinh của những người lính Tây Tiến trở nên thiêng liêng hơn bao giờ hết.

Qua bài thơ Tây Tiến, hình ảnh người lính hiện lên vừa mang những nét đặc trưng quen thuộc của người lính thời kì kháng chiến chống Thực dân Pháp vừa có những nét tính cách mới mẻ được khắc họa chân thực. Với bút pháp lãng mạn và bi tráng, người lính Tây Tiến xuất hiện trong bài thơ không chỉ đóng vai trò quyết định cho thành công của tác phẩm mà còn để lại trong tâm trí bạn đọc những ấn tượng sâu sắc. Họ là những người lính hào hoa, phong nhã và lãng mạn nhất nền văn học kháng chiến Việt Nam.

Hải Anh

 

Check Also

nu sinh d20181115 040205 310x165 - Phân tích hình ảnh người bà trong bài thơ Đò Lèn của Nguyễn Duy

Phân tích hình ảnh người bà trong bài thơ Đò Lèn của Nguyễn Duy

Phân tích hình ảnh người bà trong bài thơ Đò Lèn của Nguyễn Duy Bài …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *